Poradnik: pompy, termostaty, zasilacze awaryjne i bezpieczna kotłownia

W kotle gazowym lub elektrycznym przy zaniku prądu jednocześnie zatrzymuje się palnik i pompa, i nic poważnego się nie dzieje. Kocioł na paliwo stałe działa inaczej: w komorze spalania pozostaje żarzące się paliwo, które wytwarza ciepło jeszcze długo po tym, jak przestaniesz dokładać. Jeśli stanie pompa obiegowa, woda w kotle przestaje oddawać ciepło do grzejników, szybko się nagrzewa i grozi jej zagotowanie, przegrzanie kotła oraz uszkodzenie wymiennika czy instalacji. Bezpieczna kotłownia opiera się więc na trzech filarach: niezawodnej pompie z rozsądnym sterowaniem, zasilaczu awaryjnym dla pompy oraz niezależnej wężownicy schładzającej z zaworem bezpieczeństwa.

1. Pompa obiegowa i jej sterowanie

Pompa w obiegu kotłowym musi pracować zawsze, gdy kocioł jest gorący, ale nie musi pracować, gdy kocioł jest zimny. Służą do tego termostaty kotłowe Avansa 110 C i Avansa 110 E: czujnik mierzy temperaturę kotła, a regulator włącza pompę dopiero po przekroczeniu nastawionej temperatury, a gdy kocioł wygaśnie i ostygnie – wyłącza ją. Producent podaje, że w zależności od sposobu użytkowania kotła można w ten sposób zaoszczędzić nawet do 60 % energii elektrycznej zużywanej przez pompę i jednocześnie wydłużyć jej żywotność.

• Avansa 110 C – temperatura załączenia 10–90 °C, pompę wyłącza, gdy temperatura spadnie o 5 °C poniżej nastawionej wartości. Włączenie i wyłączenie następuje z opóźnieniem ok. 30 sekund, aby pompa nie przełączała się przy krótkich wahaniach temperatury. Ma też wyłącznik do ręcznego włączenia pompy.
• Avansa 110 E – nastawa 5–80 °C, a dodatkowo funkcja antystop (poza sezonem grzewczym uruchamia pompę co 15 dni na 15 sekund, aby się nie zablokowała) i ochrona przed zamarzaniem (poniżej 5 °C włącza pompę).
• Avansa 110 Z – jeśli oprócz ogrzewania masz też zasobnik ciepłej wody: steruje dwiema pompami z opcjonalnym priorytetem grzania c.w.u., a w trybie letnim włącza pompę c.o. dopiero przy temperaturze kotła powyżej 90 °C, chroniąc kocioł przed przegrzaniem.
• Termostat przylgowy Avansa TH 2A – najprostsze i najtańsze rozwiązanie. Mocuje się go sprężyną bezpośrednio na rurze (o średnicy do 2"), a bimetal łączy fazę pompy w zakresie 20–90 °C. Najczęściej stosuje się go właśnie do sterowania wybiegiem pompy kotłowej.

Przegląd wszystkich regulatorów z parametrami znajdziesz na stronie termostaty i sterowanie AVANSA.

2. Zasilacz awaryjny (UPS) dla pompy

Ani termostat, ani najlepsza pompa nie pomogą, gdy nie ma prądu. Zasilacze awaryjne AVANSA są zaprojektowane właśnie do nieprzerwanego zasilania pomp obiegowych przy kotłach na paliwo stałe: przy zaniku sieci w ciągu 4 ms przełączają się na akumulator, a pompa pracuje dalej, dopóki kocioł bezpiecznie nie ostygnie. Na wyjściu dają czystą sinusoidę, taką samą jak sieć w domu, więc nie szkodzi to ani pompie, ani elektronice kotła. Jak prawidłowo dobrać zasilacz i akumulator, omawiamy poniżej w części Zasilacz awaryjny – obliczenia i konserwacja akumulatora; zasilacze, zestawy i akumulatory kupisz w sklepie AVIEN.PL.

3. Wężownica schładzająca z zaworem bezpieczeństwa

Zasilacz awaryjny to pierwsza linia obrony, ale akumulator kiedyś się rozładuje, a każda technika może zawieść. Dlatego do kotła na paliwo stałe należy także czysto mechaniczne zabezpieczenie, które nie potrzebuje prądu: wężownica schładzająca – wymiennik wbudowany w kocioł – oraz termostatyczny zawór bezpieczeństwa. Zawór bezpieczeństwa termicznego AVANSA STS (WATTS STS 20) zadziała przy przegrzaniu powyżej 97 °C: wpuści zimną wodę z wodociągu do wężownicy, która odbierze ciepło z kotła, a podgrzana woda spłynie do kanalizacji. Zawór chroni wszystkie typy kotłów i kominków na paliwo stałe (węgiel, drewno, koks) przed zagotowaniem wody w instalacji centralnego ogrzewania i jest produkowany z przyłączem 1/2" FF i 3/4" FF.

• Zawór musi być podłączony do wężownicy schładzającej i do instalacji zimnej wody. Bez zimnej wody pod ciśnieniem nie ma czym chłodzić.
• Dopływ zimnej wody do wężownicy potrzebuje ciśnienia także podczas zaniku prądu. Jeśli masz własną studnię z hydroforem zasilanym prądem, przy awarii zasilania ciśnienie zniknie – taką sytuację rozwiąż z instalatorem c.o. już na etapie projektu kotłowni.
• Na dopływie do zaworu nie zostawiaj zamkniętego zaworu odcinającego, a odpływ do kanalizacji utrzymuj drożny i w miarę możliwości widoczny, aby zauważyć, że zawór zadziałał – to sygnał, że coś w instalacji nie jest w porządku.
• Sprawność zaworu i wężownicy zleć sprawdzić podczas regularnego przeglądu kotła. Zamulony zawór może w krytycznej chwili się nie otworzyć.

4. Inne wyposażenie, które się opłaca

• Filtr magnetyczny na powrocie przed kotłem zatrzyma szlam i magnetyt, które inaczej zamulałyby wymiennik i pompę – więcej w części Magnetyt i szlam w instalacji.
• Czujnik tlenku węgla Avansa 150MC – kocioł na paliwo stałe to typowe źródło CO, którego nie czuć. Więcej w części Gaz i czad w domu.
• Termostat zanurzeniowy Avansa TH-2B z kapilarą w tulei zanurzeniowej 1/2" (długość 85 mm) do regulacji temperatury w zbiorniku buforowym lub zasobniku, zakres 0–90 °C.
• Termostat kotłowy z dwoma wyjściami (Avansa 110 R) – jeśli trzeba niezależnie sterować dwiema pompami, każdą z własną temperaturą włączenia.

Pompa tłoczy wodę z kotła do grzejników lub pętli ogrzewania podłogowego i z powrotem. Gdy jest za słaba, odległe grzejniki pozostają letnie; gdy jest niepotrzebnie mocna lub pracuje na niepotrzebnie wysokim biegu, zużywa prąd, a w zaworach słychać szum płynącej wody. Dobra wiadomość jest taka, że wybór nie jest skomplikowany.

Jak czytać oznaczenie pompy

Oznaczenie pomp AVANSA ma postać DN / wysokość podnoszenia / długość zabudowy. Na przykład AVANSA 25/6/180 oznacza średnicę króćców DN 25, maksymalną wysokość podnoszenia 6 m i odległość między króćcem ssawnym a tłocznym 180 mm. Gwint przyłączeniowy w serii 25 to 6/4", w modelu 15/6/130 – 1", a w serii 32 – 2".

• Długość zabudowy (130 lub 180 mm) – przy wymianie musi odpowiadać starej pompie, inaczej nowej nie wstawisz między istniejące śrubunki bez przeróbki rur. Zmierz odległość między powierzchniami przylgowymi króćców starej pompy.
• Gwint przyłączeniowy – 1", 6/4" lub 2" w zależności od śrubunków na rurach. Nie myl go ze średnicą DN, która określa średnicę wewnętrzną króćca.
• Wysokość podnoszenia – 4 m, 6 m lub 8 m. Musi pokryć straty ciśnienia w obiegu, które zależą od długości rur, liczby grzejników czy obiegów oraz oporu armatury. W typowym domu jednorodzinnym zwykle wystarcza pompa o wysokości podnoszenia do 6 m, przy rozleglejszych lub wielostrefowych instalacjach wybiera się 8 m i więcej.
• Przepływ – od 45 do 55 l/min w modelach 15/6, 25/4, 25/6 i 32/6 aż po 115 l/min (25/8/180) i 160 l/min (32/8/180).

Pompy obiegowe AVANSA mają żeliwny korpus, maksymalne ciśnienie robocze 10 bar, stopień ochrony IP44, klasę izolacji FH i są przeznaczone do czynnika o temperaturze od −10 do +110 °C. Dwubiegunowy silnik asynchroniczny nie wymaga zabezpieczenia przed przeciążeniem, a trzy biegi przełącza się przełącznikiem na skrzynce zaciskowej. Najczęściej wybieranym modelem jest 25/6/180. Pełny przegląd z parametrami i aktualnymi cenami znajdziesz na stronie pompy obiegowe AVANSA, a pompy innych marek w sklepie AVIEN.PL.

Jaki bieg ustawić

Zacznij od najniższego biegu i pozwól ogrzewaniu pracować przynajmniej jeden dzień. Jeśli wszystkie grzejniki nagrzewają się równomiernie, zostaw tak. Wyższy bieg wybierz dopiero wtedy, gdy najdalsze grzejniki pozostają letnie nawet po wyregulowaniu zaworów. Każdy bieg więcej oznacza wyższy pobór mocy – na przykład AVANSA 25/6/180 pobiera w zależności od biegu 46, 67 lub 93 W – a często też głośniejszy przepływ. Przy ogrzewaniu podłogowym kieruj się projektem i nastawami przepływów na rozdzielaczu; mosiężne rozdzielacze H.P.W.® do podłogówki znajdziesz na brass-manifold.eu.

Wymiana pompy krok po kroku

1. Wyłącz kocioł i odłącz pompę od prądu (wyjmij wtyczkę lub wyłącz bezpiecznik).
2. Zamknij zawory kulowe przed pompą i za nią. Jeśli ich nie ma, trzeba będzie spuścić część instalacji – przy tej okazji je dołóż, przy następnej wymianie czy czyszczeniu zaoszczędzą mnóstwo pracy.
3. Pod pompę podstaw naczynie i szmatę, poluzuj śrubunki i wyjmij starą pompę. Sprawdź, czy w śrubunkach i rurach nie ma szlamu.
4. Nową pompę zamontuj z nowymi uszczelkami, strzałką na korpusie w kierunku przepływu wody i wałem silnika w położeniu poziomym.
5. Podłącz przewód fazowy, neutralny i ochronny zgodnie ze schematem. Jeśli nie masz pewności, zostaw podłączenie elektryczne elektrykowi.
6. Otwórz zawory, uzupełnij ciśnienie w instalacji, odpowietrz grzejniki i pozwól pompie pracować kilka minut na najwyższym biegu, aż wypchnie powietrze. Następnie ustaw bieg roboczy.

Konserwacja i najczęstsze problemy

• Pompa po lecie nie rusza albo tylko buczy – wirnik mógł zablokować się osadami. Zapobieganie: termostat kotłowy z funkcją antystop (Avansa 110 E) lub termostat pokojowy Avansa 2007, który codziennie o 12:00 włącza kocioł na minutę, jeśli według programu nie był włączony dłużej niż 24 godziny.
• Bulgotanie i szum w grzejnikach – w instalacji jest powietrze. Odpowietrz grzejniki i sprawdź ciśnienie.
• Pompa pracuje, ale grzejniki są zimne – zamknięty zawór, zapchany filtr, powietrze lub zbyt niski bieg przy większej instalacji.
• Czarna woda przy odpowietrzaniu – w instalacji jest magnetyt, który skraca życie pompy i kotła. Rozwiązanie znajdziesz w części Magnetyt i szlam.

Cyrkulacja ciepłej wody

Jeśli długo czekasz na ciepłą wodę w kranie, rozwiązaniem jest pompa cyrkulacyjna AVANSA CP 15-1.5 przeznaczona do wody pitnej. Utrzymuje ciepłą wodę użytkową w obiegu między zasobnikiem a punktami poboru, dzięki czemu ciepła woda płynie niemal od razu. Ma mosiężny korpus, wirnik z magnesami trwałymi i ceramiczny wał, pobór mocy 25 W, przepływ do 6,8 l/min, wysokość podnoszenia 1,7 m, gwint G 1/2", zakres temperatur 5–95 °C i kabel z wtyczką; zwykle instaluje się ją przed bojlerem lub zasobnikiem ciepłej wody. Aby niepotrzebnie nie zwiększała zużycia prądu i strat ciepła w instalacji, warto uzupełnić ją o programator czasowy, który włącza ją tylko wtedy, gdy rzeczywiście jest potrzebna, na przykład rano i wieczorem.

Ręczny, programowalny czy bezprzewodowy?

• Ręczny – Avansa 2003 i mechaniczny Avansa TH1. Ustawiasz jedną temperaturę, a termostat ją utrzymuje. Avansa 2003 ma wyświetlacz cyfrowy, zakres nastawy 10–30 °C co 0,5 °C, tryb przeciwzamrożeniowy +7 °C, a baterie wystarczają mu na ok. rok. Sprawdzi się tam, gdzie rytm dnia się nie zmienia, albo w domku letniskowym. Mechaniczny TH1 to najprostsza opcja bez baterii.
• Programowalny tygodniowy – Avansa 2007 i TH 091. Avansa 2007 pozwala na sześć załączeń dziennie, przy każdym z inną temperaturą w zakresie 7–35 °C co 0,5 °C. TH 091 ma podświetlany wyświetlacz, temperaturę dzienną i obniżoną, regulowaną różnicę załączania kotła, tryb ręczny i ochronę przed zamarzaniem 7 °C.
• Bezprzewodowy – Avansa 2007 TX i Avansa 2003 TX. Termostat i odbiornik przy kotle komunikują się drogą radiową z zasięgiem ok. 50 m i z własnym kodem bezpieczeństwa, więc obce sygnały ich nie zakłócają. Nie trzeba prowadzić kabla, co docenisz przy remoncie, a termostat możesz przenieść tam, gdzie mierzy najlepiej.

Termostaty Avansa 2003 i 2007 podłącza się do kotła lub klimatyzacji o napięciu roboczym 24–230 V. TH 091 podłącza się do kotłów ze sterowaniem dwustanowym – gazowych, elektrycznych, kondensacyjnych oraz na drewno, węgiel czy pellet. Porównanie wszystkich modeli znajdziesz na stronie termostaty AVANSA.

Obniżenie nocne i podczas nieobecności

Termostat programowalny obniży temperaturę wtedy, gdy jej nie potrzebujesz. Przy ogrzewaniu grzejnikowym typowe jest obniżenie o 2 do 4 °C w nocy i w ciągu dnia roboczego, gdy nikogo nie ma w domu. Dom nie zdąży całkowicie się wychłodzić, rano szybko się nagrzeje, a Ty oszczędzasz, bo przy niższej temperaturze wewnątrz niższe są też straty ciepła budynku. Niech ogrzewanie włącza się z wyprzedzeniem przed pobudką lub powrotem do domu – przy grzejnikach zwykle wystarcza pół godziny do godziny, dokładny czas ustalisz po kilku dniach prób.

Przy dłuższej nieobecności (urlop, domek letniskowy w tygodniu) nie wyłączaj ogrzewania całkowicie. Temperatura przeciwzamrożeniowa 7 °C, którą mają Avansa 2003 i TH 091, chroni instalację i wodę w układzie przed zamarznięciem.

Zalecane temperatury w pomieszczeniach

• Salon, pokój dziecięcy, gabinet: 20–22 °C
• Sypialnia: 17–19 °C – w chłodniejszej sypialni lepiej się śpi.
• Kuchnia: 18–20 °C – gotowanie i urządzenia same dodadzą ciepła.
• Łazienka: 22–24 °C, zwłaszcza w porze kąpieli.
• Korytarz, klatka schodowa, pomieszczenie techniczne: 15–18 °C.
• Nieużywane pokoje: ok. 16 °C – nie mniej, aby na zimnych ścianach nie skraplała się wilgoć i nie powstawała pleśń.

W poszczególnych pomieszczeniach temperaturę dostroisz głowicami termostatycznymi. Zestaw Avansa TH6 (zawór termostatyczny DN15 i głowica, wersja kątowa 1/2") ma nastawy *, 1, 2, 3, 4 i 5, które odpowiadają ok. 6, 12, 16, 20, 24 i 28 °C. W sypialni wystarczy więc nastawa między 2 a 3, w salonie 3 i nieco więcej.

Ogrzewanie podłogowe a grzejniki

Grzejniki reagują szybko – w ciągu pół godziny w pomieszczeniu jest ciepło, dlatego dobrze znoszą wyraźniejsze obniżenie i częstsze zmiany programu. Ogrzewanie podłogowe ma dużą bezwładność: warstwa betonu lub anhydrytu nagrzewa się i stygnie godzinami. Dlatego przy podłogówce:

• Obniżenie nocne wybieraj mniejsze, ok. 1–2 °C, a zmiany programuj z większym wyprzedzeniem. Przy dużych wahaniach podłoga by „nie nadążała”, a oszczędność by przepadła.
• Ustaw czułość załączania według rodzaju ogrzewania: Avansa 2007 ma dla grzejników ustawienie fabryczne ±0,2 °C, a dla ogrzewania podłogowego zalecane +0/−0,2 °C.
• Na obiegu ogrzewania podłogowego powinien znaleźć się termostat bezpieczeństwa, który przy przekroczeniu temperatury wyłączy pompę – właśnie do tego służy przylgowy Avansa TH 2A.
• Lekkie systemy suche mają mniejszą masę i reagują szybciej niż klasyczny system mokry w betonie – jeśli właśnie planujesz podłogówkę, osprzęt znajdziesz w sklepie AVIEN.PL, a mosiężne rozdzielacze H.P.W.® na brass-manifold.eu.

Dopóki w sieci jest napięcie, zasilacz ładuje podłączony akumulator i utrzymuje go w stanie naładowania. Przy awarii – lub gdy napięcie sieciowe jest poza normalnym zakresem – w ciągu 4 ms przełącza się na akumulator i zasila pompę czystą sinusoidą, taką samą jak z sieci. Przełączenie sygnalizuje na wyświetlaczu i sygnałem dźwiękowym. Pojedyncze zasilacze sprzedawane są bez akumulatora, dostępne są też gotowe zestawy z akumulatorem.

Krok 1: zsumuj pobór mocy odbiorników

Zsumuj pobór mocy wszystkiego, co ma pracować podczas awarii: pompy kotłowej, ewentualnie pompy obiegu podłogowego lub drugiego obiegu oraz elektroniki kotła. Pobór mocy znajdziesz na tabliczce znamionowej – trzybiegowe pompy AVANSA mają na przykład 46/67/93 W (25/6/180) lub 145/170/182 W (25/8/180). Licz z biegiem, na którym pompa faktycznie pracuje, i z zapasem.

Krok 2: wybierz moc zasilacza z zapasem

Pompa to obciążenie indukcyjne, które przy rozruchu może potrzebować nawet dwukrotności swojego poboru mocy. Producent zaleca więc obciążać zasilacz przy pompach i silnikach elektrycznych najwyżej do 50 % jego mocy maksymalnej:

• Avansa 300 W (500 VA) – przy zasadzie 50 % dla odbiorników do ok. 150 W, czyli jednej typowej pompy; akumulator 12 V o pojemności maks. 90 Ah.
• Avansa 500 W (800 VA) – odbiorniki łącznie do ok. 250 W; akumulator 12 V maks. 120 Ah.
• Avansa 700 W (1000 VA) – odbiorniki łącznie do ok. 350 W; akumulator 12 V maks. 150 Ah.
• Avansa 1050 W (1500 VA) – odbiorniki łącznie do ok. 500 W; pracuje z napięciem 24 V, dlatego potrzebuje dwóch akumulatorów 12 V połączonych szeregowo, każdy o pojemności maks. 120 Ah.

Jeśli obciążenie przekroczy 110 % mocy znamionowej, zasilacz zacznie emitować przerywany sygnał dźwiękowy i wyłączy się, aby nie uległ uszkodzeniu. Wyłączy się też przy zwarciu.

Krok 3: pojemność akumulatora wyznacza czas podtrzymania

To, jak długo wytrzyma podtrzymanie, zależy od pojemności akumulatora (Ah) i rzeczywistego poboru mocy. Producent podaje następujące czasy orientacyjne:

• Pobór 100 W: akumulator 65 Ah ≈ 3,5 h, 120 Ah ≈ 6,5 h, 150 Ah ≈ 8 h
• Pobór 200 W: 65 Ah ≈ 2 h, 120 Ah ≈ 3 h, 150 Ah ≈ 4 h
• Pobór 300 W: 65 Ah ≈ 1,5 h, 120 Ah ≈ 2,5 h, 150 Ah ≈ 3 h

Przy kotle na paliwo stałe musisz pokryć czas, w którym paliwo w komorze się wypali, a kocioł ostygnie – przy pełnym załadunku mogą to być godziny. Jeśli u Ciebie prąd zanika często lub na dłużej (wieś, burze, wichury), sięgnij po większy akumulator. Gotowe zestawy: Avansa 500 W + akumulator 46 Ah, Avansa 700 W + akumulator 55 Ah oraz Avansa UPS 1050 W 24 V + 2 akumulatory. Pojedyncze zasilacze są dostępne w wersjach 300 W, 500 W, 700 W i 1050 W. Wszystkie modele wraz z aktualnymi cenami porównasz na stronie zasilacze awaryjne AVANSA.

Jaki akumulator i jak go podłączyć

• Stosuj akumulator kwasowo-ołowiowy 12 V (w modelu 1050 W dwa szeregowo na 24 V). Zasilacz jest zaprojektowany do ładowania tego typu, akumulatorów żelowych producent nie zaleca.
• Przed podłączaniem zdejmij metalowe przedmioty – pierścionki, zegarek, łańcuszki, bransoletki. Przy zwarciu grozi poważne obrażenie.
• Zachowaj biegunowość: czerwony przewód do zacisku +, czarny do zacisku −. Styki akumulatora oczyść szczoteczką, a złącza mocno dokręć kluczem.
• Kolejność: akumulator → zasilanie sieciowe do gniazda 230 V z uziemieniem → odbiornik. Zasilacz włączysz, przytrzymując przycisk ON/OFF przez 4 sekundy, tak samo go wyłączysz.
• Zasilacz umieść w suchym i dobrze wentylowanym miejscu bez wilgoci, kurzu i pyłu węglowego, który mógłby zatkać wentylator. Nie w środowisku palnym i nie tuż obok paliwa.
• Zasilacz nie jest przeznaczony jako stała przetwornica do nieograniczonej pracy z akumulatora – to urządzenie zabezpieczające na wypadek zaników prądu.

Konserwacja akumulatora

Akumulator, który jest stale w pełni naładowany i nigdy nie pracuje, starzeje się niepostrzeżenie. Producent zaleca więc co najmniej raz na 2 miesiące przeprowadzić cykl rozładowania i pełnego naładowania – nawet jeśli w tym okresie nie było żadnej awarii. W praktyce: gdy w kotle się nie pali, wyjmij wtyczkę zasilacza z sieci i pozwól pompie pracować z akumulatora, aż zasilacz zacznie sygnalizować rozładowanie; potem podłącz go z powrotem do sieci. Przy rozładowaniu do 10,8 V zasilacz sam odłączy wyjście, aby nie zniszczyć akumulatora. Jeśli przy uruchomieniu wykryje napięcie akumulatora poniżej 10,8 V, akumulator jest prawdopodobnie uszkodzony i trzeba go wymienić. Początkowy prąd ładowania wynosi ok. 10 A, więc zasilacz ładuje akumulator szybciej niż zwykła ładowarka.

Gaz a tlenek węgla – dwa różne czujniki

• Czujnik gazu Avansa 100M wykrywa gaz ziemny (metan) i LPG (propan, butan). Alarm uruchamia przy 10 % dolnej granicy wybuchowości (L.E.L.), czyli długo przed tym, zanim mieszanina mogłaby wybuchnąć. Czas reakcji wynosi do 30 s, a syrena ma ponad 90 dB w odległości 1 m.
• Czujnik tlenku węgla Avansa 150MC monitoruje CO – trujący gaz bez zapachu, barwy i właściwości drażniących. Powstaje przy niecałkowitym spalaniu, typowo w kotłach na paliwo stałe, kominkach i piecach, ale też w urządzeniach gazowych z niesprawnym odprowadzaniem spalin. Czułość wynosi 150 ppm ± 80 ppm, syrena ponad 85 dB. Zatrucie jest podstępne zwłaszcza we śnie, gdy człowiek nie odczuwa objawów.

Czujnik gazu nie wykryje tlenku węgla ani dymu. Jeśli masz kocioł gazowy lub kuchenkę gazową, a jednocześnie kominek lub kocioł na paliwo stałe, potrzebujesz obu typów.

Gdzie zamontować czujnik

• Gaz ziemny (metan) jest lżejszy od powietrza i gromadzi się pod sufitem – czujnik należy zamontować na ścianie ok. 30 cm pod sufitem.
• LPG (propan, butan) jest cięższy od powietrza i utrzymuje się przy ziemi – czujnik należy zamontować na ścianie ok. 30 cm nad podłogą.
• Czujnik wykrywa wyciek tylko w pomieszczeniu, w którym jest zainstalowany, i nie wie o wycieku na innej kondygnacji. Umieść go w każdym pomieszczeniu, w którym może dojść do wycieku gazu (kotłownia, kuchnia z kuchenką), i na każdej kondygnacji.
• Nie instaluj go za meblami czy firanami, w miejscach z przepływem powietrza, w wilgotnych i zapylonych miejscach, tam, gdzie uwalniają się rozpuszczalniki, ani bliżej niż 1,5 m od kotła, pieca czy kominka. Czujnika nie maluj – para i kondensacja go uszkodzą.
• Czujnika CO nie umieszczaj przy drzwiach, oknach i wentylatorach ani w miejscach zadymionych czy wilgotnych. Ma sens w pomieszczeniu z urządzeniem spalającym paliwo i tam, gdzie się śpi.

Automatyczne odcięcie gazu zaworem elektromagnetycznym

Czujnik Avansa 100M ma wyjście 12 V DC na zawór elektromagnetyczny, który przy alarmie odcina główny dopływ gazu. Otwiera się tylko ręcznie – po usunięciu przyczyny otworzysz go Ty, a nie automatyka. Korpus zaworu wykonano ze stopu mosiądzu i niklu, uszczelnienie z gumy NBR/EKM; zawór jest przeznaczony do gazu ziemnego i LPG oraz do ciśnienia do 500 mbar; w zestawie z czujnikiem oferujemy go z gwintem G1/2" DN15, G3/4" DN20 i G1" DN25. Przewód między czujnikiem a zaworem można przedłużyć, jednak łączna długość nie może przekroczyć 20 m i trzeba zachować biegunowość (biały przewód +, czarny −) – błędna biegunowość uszkodzi elektrozawór. Montaż zaworu na rurze gazowej należy do osoby z uprawnieniami.

Do wyboru jest samodzielny czujnik Avansa 100M, zestaw czujnika 200M z zaworem elektromagnetycznym G3/4", zestawy 100M z zaworami w trzech rozmiarach oraz czujnik CO Avansa 150MC. Wszystkie modele i zestawy wraz z aktualnymi cenami znajdziesz na stronie czujniki gazu i czadu.

Co robić, gdy czujnik gazu uruchomi alarm

1. Nie używaj włączników, dzwonków ani urządzeń elektrycznych i nie rozpalaj ognia – każda iskra może wywołać pożar lub wybuch.
2. Otwórz okna i drzwi i zamknij wszystkie zawory gazowe.
3. Natychmiast opuść pomieszczenie. Nie dzwoń z zagrożonego miejsca – zadzwoń dopiero na zewnątrz.
4. Wezwij pogotowie gazowe lokalnego dystrybutora gazu (w Polsce 992), a przy zagrożeniu życia numer alarmowy 112.
5. Nie wracaj, dopóki pomieszczenie nie zostanie całkowicie przewietrzone, a wyciek znaleziony i usunięty. Każdy alarm traktuj jako prawdziwy, dopóki nie sprawdzisz wszystkich możliwych miejsc wycieku.

Przy alarmie czujnika CO natychmiast przewietrz pomieszczenie, wyprowadź wszystkich na świeże powietrze i, jeśli to bezpieczne, wyłącz urządzenie spalające paliwo. Przy bólu głowy, zawrotach czy nudnościach dzwoń na numer alarmowy 112 lub pogotowie ratunkowe 999.

Konserwacja i ograniczenia czujników

Po podłączeniu do sieci czujnik gazu potrzebuje kilku minut na stabilizację sensora (diody przy tym migają), a czujnik CO 3–5 minut. Potem stale świeci zielona dioda – dopóki świeci, czujnik pracuje. Raz w miesiącu naciśnij przycisk testowy i ostrożnie odkurz otwory wentylacyjne; czujnika przy tym nie otwieraj. Pamiętaj, że czujnik zasilany z sieci przy zaniku prądu nie działa i nie zastępuje regularnych przeglądów urządzeń gazowych oraz kontroli komina.

Magnetyt to drobne czarne cząstki tlenków żelaza, które powstają w wyniku korozji stalowych grzejników, rur i wymienników. Razem ze szlamem, piaskiem, zgorzeliną i pozostałościami po montażu gromadzą się wszędzie tam, gdzie woda zwalnia – a w pompach z magnesami trwałymi w wirniku także tam, dokąd przyciągnie je magnes.

Co powoduje magnetyt

• Pompa – osady hamują wirnik, pompa buczy, słabnie i po lecie może się zablokować. Najbardziej wrażliwe są pompy elektroniczne z magnesami trwałymi w wirniku.
• Kocioł – osady w wymienniku pogarszają wymianę ciepła. Kocioł spala więcej paliwa, pracuje głośniej, a wymiennik lokalnie się przegrzewa.
• Grzejniki – szlam osadza się w dolnej części, grzejnik jest u góry ciepły, a na dole zimny.
• Zawory i głowice termostatyczne – zamulone grzybki się zacinają, a regulacja przestaje działać.
• Ogrzewanie podłogowe – cienkie rury i przepływomierze na rozdzielaczach zamulają się jako pierwsze; mosiężne rozdzielacze H.P.W.® i osprzęt znajdziesz na brass-manifold.eu.

Jak działa filtr magnetyczny

Magnetyczny separator zanieczyszczeń montuje się na powrocie, czyli na rurze, którą woda wraca do kotła. Silny magnes wewnątrz zatrzymuje cząstki żelaziste, a pozostałe zanieczyszczenia wychwytuje filtr. Kocioł dostaje więc czystą wodę, a zanieczyszczenia zbierają się w jednym miejscu, skąd łatwo je usuniesz – zamiast osadzać się w wymienniku i w pompie.

Aras czy Caleffi DIRTMAG®?

• Filtr magnetyczny Aras 3/4" – kompaktowy filtr z neodymowym magnesem, który łatwo wyjmuje się do czyszczenia, oraz z siatką filtracyjną na cząstki niemagnetyczne. W zestawie jest obrotowe przyłącze G3/4" do łatwego podłączenia do kotła, zawór kulowy G3/4" do odcięcia obiegu i klucz. Nadaje się zwłaszcza do montażu bezpośrednio pod kotłem.
• Caleffi DIRTMAG® 3/4" i 1" – separator zanieczyszczeń z magnesem do rur pionowych i poziomych, z korpusem z technopolimeru, gwintami wewnętrznymi i zaworem spustowym z przyłączem węża. Maksymalne ciśnienie robocze wynosi 3 bar, temperatura pracy 0–90 °C. Rozmiar 1" nadaje się do większych instalacji i grubszych rur.

Czyszczenie filtra

1. Wyłącz kocioł i pompę.
2. Zamknij zawory przed filtrem i za nim.
3. W filtrze Aras wyjmij magnes – przyczepione cząstki bez niego się uwolnią. W DIRTMAG spuść osady przez zawór spustowy z wężem.
4. Wypłucz zanieczyszczenia, oczyść magnes i włóż go z powrotem.
5. Otwórz zawory, sprawdź ciśnienie w instalacji, w razie potrzeby uzupełnij wodę i odpowietrz.

Po montażu w starszej instalacji kontroluj filtr częściej – w pierwszych tygodniach zatrzyma najwięcej. Później wystarczy kontrola przed sezonem i w jego trakcie, w zależności od ilości zanieczyszczeń. Przy mocno zamulonej instalacji rozważ przepłukanie całego ogrzewania przez fachowca; filtr utrzyma potem wodę w czystości.

Jak działa grzałka

Grzałkę (spiralę grzejną) wkręca się w dolny, ewentualnie górny otwór grzejnika drabinkowego zamiast korka. Element grzejny podgrzewa wodę lub płyn niezamarzający bezpośrednio w grzejniku, a termostat utrzymuje nastawioną temperaturę czynnika. Zimą grzejnik ogrzewa woda z kotła, a poza sezonem nagrzeje go prąd – bez konieczności uruchamiania całej instalacji grzewczej.

GT 900 – grzałka z termostatem do gniazdka

• moc 900 W, wykonanie białe, długość grzałki 39 cm, gwint przyłączeniowy G 1/2", napięcie 230 V
• elektroniczny termostat z pokrętłem o zakresie ok. 5–70 °C (± 3 °C), który mierzy temperaturę wody w grzałce, a nie temperaturę powietrza w pomieszczeniu
• stopień ochrony IP65 z gumową uszczelką, klasa ochronności I (wymaga uziemienia), bezpiecznik termiczny odłącza zasilanie przy przegrzaniu
• podłącza się ją wtyczką do zwykłego gniazdka, nie trzeba podłączać jej na stałe; spiralny kabel ma po rozciągnięciu ok. 1,5 m
• obudowa z panelem sterowania jest obrotowa, więc termostat ustawisz tak, aby był dobrze widoczny; w grzejniku może być woda lub płyn niezamarzający
• gwarancja 24 miesiące

QS 600 – spirala z precyzyjnym pomiarem temperatury

• moc 600 W, termostat elektroniczny, stopień ochrony IP65
• elementy grzejne ze stali nierdzewnej dla dłuższej żywotności
• kapilara z czujnikiem temperatury na końcu, dzięki której pomiar temperatury czynnika jest bardzo precyzyjny
• specjalny bezpiecznik chroni spiralę przed przegrzaniem przy spadku poziomu czynnika
• do grzejników łazienkowych, suszarek na ręczniki lub jako uzupełnienie istniejącego ogrzewania grzejnikowego; tylna osłona zasilania nie wchodzi w skład zestawu

O czym pamiętać przy montażu

• Sprawdź wymiary: gwint otworu w grzejniku i to, czy grzałka fizycznie zmieści się w grzejniku (GT 900 ma długość 39 cm). Moc grzałki dobierz odpowiednio do wielkości grzejnika.
• Grzejnik musi być całkowicie wypełniony wodą lub płynem niezamarzającym. Nigdy nie włączaj grzałki na sucho ani poza grzejnikiem.
• Jeśli grzejnik jest podłączony do centralnego ogrzewania, sposób zamknięcia zaworów podczas pracy elektrycznej (rozszerzalność cieplna wody) skonsultuj z instalatorem c.o.
• Gniazdo w łazience musi mieć przewód ochronny i być zabezpieczone wyłącznikiem różnicowoprądowym, poza zasięgiem rozpryskującej się wody. Jeśli nie masz pewności, zleć kontrolę instalacji elektrykowi.
• Jeśli masz grzałkę bez własnej regulacji, temperatury dopilnuje termostat gniazdkowy, który podłącza się między gniazdo w ścianie a kabel zasilający grzałki.

Grzałki elektryczne i akcesoria do grzejników znajdziesz także w szerszej ofercie sklepu AVIEN.PL.